Ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling in België

Ketenaansprakelijkheid betekent dat elke schakel in de contractuele keten aansprakelijk kan worden gesteld wanneer een (onder)aannemer illegaal verblijvende derdelanders tewerkstelt als werknemer of zelfstandige.

Dit houdt concreet in dat:

• niet alleen de feitelijke werkgever, maar ook de opdrachtgever aansprakelijk kan zijn;

• de aansprakelijkheid zich uitstrekt tot onderaannemers en andere indirecte partijen;

• dit ook geldt voor buitenlandse ondernemingen die werkzaamheden uitvoeren in het Vlaamse Gewest.

Voor opdrachtgevers betekent dit dat zij niet alleen verantwoordelijk zijn voor hun eigen handelen, maar ook voor wie zij toelaten om werkzaamheden uit te voeren op hun terrein.

Om opdrachtgevers beter te beschermen — én om misbruik tegen te gaan — wordt de ketenaansprakelijkheid vanaf 2026 gekoppeld aan een verhoogde zorgvuldigheidsplicht.

Deze zorgvuldigheidsplicht houdt in dat u als opdrachtgever actief en aantoonbaar maatregelen moet nemen om illegale tewerkstelling te voorkomen. Wie dit correct doet, kan in bepaalde gevallen ontsnappen aan aansprakelijkheid. Wie dit niet kan aantonen, loopt een aanzienlijk risico.

Belangrijk:
Het volstaat niet om te zeggen dat u “van niets wist”. De wet kijkt nadrukkelijk naar wat u wist of redelijkerwijs had moeten weten.

Om te voldoen aan de zorgvuldigheidsplicht moet u onder meer kunnen aantonen dat u:

• vóór de start van de werkzaamheden nagaat wie er op uw terrein zal werken;

• controleert of aannemers legaal personeel inzetten;

• beschikt over correcte en geldige documenten, zoals:

  • Limosa-meldingen;

  • A1-attesten;

• deze documenten minstens vijf jaar bewaart, zodat ze bij een controle onmiddellijk kunnen worden voorgelegd;

• niet louter documenten verzamelt, maar ook actief controleert of ze geldig, actueel en volledig zijn.

In de praktijk betekent dit dat ad-hoc controles, losse e-mails of verspreide spreadsheets onvoldoende zijn om uw organisatie te beschermen.

Organisaties die werken met aannemers zonder een gestructureerd compliance-proces lopen meerdere risico’s:

• Juridisch risico
  U kunt zelf aansprakelijk worden gesteld bij vaststelling van illegale tewerkstelling, ook als die plaatsvindt bij een onderaannemer.

• Financieel risico
  Boetes, sancties en bijkomende kosten kunnen aanzienlijk zijn.

• Reputatierisico
  Vaststellingen door sociale inspectiediensten kunnen het vertrouwen van klanten, partners en medewerkers schaden.

• Operationeel risico
  Inspecties, stilleggingen of bijkomend toezicht verstoren de bedrijfsvoering.

Voor veel organisaties ligt het grootste risico niet in onwil, maar in gebrek aan overzicht en aantoonbaarheid.

In de praktijk ontstaat het risico vaak op herkenbare momenten:

• aannemers melden zich aan bij de receptie zonder voorafgaande controle;

• documenten zijn wel aangeleverd, maar niet actueel of onvolledig;

• er is geen duidelijk overzicht van wie wanneer op het terrein aanwezig is;

• bij inspectie blijkt dat documenten niet snel of volledig kunnen worden voorgelegd.

Juist op deze punten verwachten inspectiediensten dat opdrachtgevers hun verantwoordelijkheid hebben genomen.

Organisaties die dit goed aanpakken, kiezen voor een structurele en procesmatige benadering:

• documenten worden vooraf aangeleverd en gecontroleerd;

• aannemers zijn zelf verantwoordelijk voor het correct uploaden van hun gegevens;

• toegang tot het terrein is gekoppeld aan compliance;

• documentbeheer is gecentraliseerd en inspectieklaar.

Digitalisering speelt hierbij een sleutelrol.

Safety Portal ondersteunt organisaties bij het professioneel beheren van aannemers, compliance en toegang tot het bedrijfsterrein.

Binnen Safety Portal:

• uploaden aannemers vooraf hun Limosa-meldingen en A1-attesten in hun eigen account;

• worden documenten centraal opgeslagen en gestructureerd beheerd;

• hebben receptie-, safety- en compliance-teams vooraf inzicht in wie compliant is;

• wordt voorkomen dat werkzaamheden starten zonder correcte documentatie.

Zo helpt Safety Portal organisaties om hun zorgvuldigheidsplicht aantoonbaar en consistent toe te passen, zonder onnodige administratieve belasting.

Vlaanderen.be – Ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling